Nữ bị quai bị có vô sinh không​? Những biến chứng không ngờ!

Bệnh quai bị ở nữ​ là gì?

Bệnh quai bị ở phụ nữ là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Mumps gây ra, thường lây qua đường hô hấp thông qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Virus này có khả năng lây lan rất nhanh trong cộng đồng, đặc biệt ở những nơi đông người như trường học, khu dân cư, nhà trẻ.

Bệnh quai bị ở nữ có thể xuất hiện dưới dạng các ca tản phát hoặc bùng phát thành ổ dịch nhỏ, tập trung chủ yếu ở trẻ dưới 15 tuổi, đặc biệt là nhóm tuổi từ 6 đến 10. Dấu hiệu đặc trưng dễ nhận biết nhất là tình trạng sưng đau tuyến nước bọt mang tai (thường ở một hoặc cả hai bên), không kèm theo mủ.

Mặc dù đa số các trường hợp quai bị ở nữ có tiến triển lành tính và tự hồi phục sau 7–10 ngày, song nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm màng não, viêm vú, viêm buồng trứng. Những biến chứng này có thể làm giảm chất lượng sống và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản của nữ giới về sau.

Một điểm cần đặc biệt lưu ý là bệnh quai bị ở phụ nữ mang thai. Nếu phụ nữ nhiễm bệnh trong tam cá nguyệt đầu tiên, virus có thể gây dị tật bẩm sinh cho thai nhi. Trong khi đó, nếu mắc bệnh vào những tháng cuối thai kỳ, nguy cơ sảy thai hoặc sinh non cũng tăng lên rõ rệt. Vì vậy, phòng tránh và tiêm ngừa quai bị từ trước khi mang thai là điều rất quan trọng.

Quai bị có gây vô sinh ở nữ không​?

Nữ bị quai bị có vô sinh không? Câu trả lời là hoàn toàn có thể. Biến chứng quai bị có thể dẫn đến vô sinh ở nữ giới, đặc biệt là qua viêm buồng trứng. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cứ 100 nữ giới mắc quai bị sau tuổi dậy thì, có đến 7 người bị biến chứng viêm buồng trứng. Điều này cho thấy nguy cơ vô sinh ở nữ giới do quai bị là một vấn đề không thể coi thường. Viêm buồng trứng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình rụng trứng, giảm khả năng thụ thai và có thể dẫn đến vô sinh.

Không chỉ nữ giới, bệnh quai bị ở phụ nữ cũng có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng đối với sức khỏe sinh sản. Bên cạnh việc gây vô sinh, quai bị còn có thể làm giảm khả năng sinh sản của nữ giới qua những thay đổi trong các cơ quan sinh dục. Chính vì vậy, nữ giới mắc quai bị cần được theo dõi và điều trị kịp thời để tránh những biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe sinh sản.

Ngoài ra, bệnh quai bị ở nữ còn có thể gây ra những biến chứng khác ngoài các vấn đề về sinh sản. Viêm tụy, viêm thanh quản, viêm phổi, viêm cơ tim, viêm não, và xuất huyết giảm tiểu cầu là những vấn đề nghiêm trọng có thể xảy ra nếu không được điều trị đúng cách. Những biến chứng này sẽ làm suy giảm sức khỏe toàn diện, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Tỷ lệ trẻ mắc quai bị và gặp biến chứng là không hề thấp. Dù tỷ lệ tử vong do quai bị ở trẻ em không vượt quá 1/100.000, nhưng trẻ mắc quai bị càng lớn tuổi, nguy cơ biến chứng càng cao.

Dấu hiệu bị quai bị ở nữ​

Thông thường, quai bị ở nữ bắt đầu xuất hiện các triệu chứng lâm sàng sau khoảng 2–3 tuần kể từ khi tiếp xúc với nguồn lây nhiễm. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể không biểu hiện triệu chứng rõ rệt hoặc chỉ có biểu hiện rất nhẹ nên dễ bị nhầm lẫn với cảm cúm hoặc các bệnh lý viêm đường hô hấp khác.

Giai đoạn khởi phát của bệnh quai bị ở nữ thường bao gồm một loạt biểu hiện toàn thân như sốt nhẹ hoặc sốt cao, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi kéo dài và cảm giác chán ăn. Một số người còn gặp hiện tượng buồn nôn, thậm chí là nôn ói, làm ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày và sức khỏe tổng thể.

Đặc điểm dễ nhận biết nhất khi mắc quai bị ở nữ là tình trạng sưng đau tuyến nước bọt mang tai. Vùng sưng thường bắt đầu từ một bên, gây đau và làm biến dạng nhẹ vùng mặt. Khi sưng lan rộng, mô mềm xung quanh bị đẩy khiến góc tai nhô lên và ra ngoài, làm mất đi ranh giới xương hàm bên dưới tai. Tình trạng này gây khó khăn trong việc nhai nuốt và giao tiếp.

Một tỷ lệ nhỏ người mắc bệnh quai bị ở phụ nữ có thể bị sưng cả các tuyến nước bọt phụ như tuyến dưới hàm hoặc dưới lưỡi. Dấu hiệu này khiến bệnh nhân cảm thấy đau rát sàn miệng, nói chuyện và ăn uống khó khăn hơn, đặc biệt nếu sưng lan ra cả hai bên miệng.

Theo thông tin từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), các biểu hiện đầu tiên của bệnh quai bị ở nữ thường khởi phát sau khoảng 12–25 ngày nhiễm virus, trung bình là 16–18 ngày. Người bệnh thường cảm thấy khó chịu, sốt, mệt mỏi, đau họng và đặc biệt là đau vùng hàm dưới. Sau 1–3 ngày kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên, tuyến mang tai sẽ bắt đầu sưng lên, có thể ở một bên hoặc cả hai bên nhưng không đồng thời.

Điểm đặc trưng của quai bị ở nữ là triệu chứng sưng tuyến mang tai không xảy ra cùng lúc ở hai bên. Trong nhiều trường hợp, một bên bắt đầu sưng khi bên còn lại đã bắt đầu xẹp xuống. Điều này khiến triệu chứng kéo dài và dễ gây nhầm lẫn nếu không được theo dõi sát sao.

Nguyên nhân gây bệnh quai bị ở nữ

Bệnh quai bị ở phụ nữ do virus quai bị (Mumps virus) thuộc họ Paramyxoviridae gây ra. Đây là một loại virus RNA chuỗi đơn, có dạng hình cầu với đường kính khoảng 150 nm, được bao bọc bên ngoài bởi lớp vỏ lipid kép. Virus có khả năng tồn tại lâu trong môi trường bên ngoài, đặc biệt có thể sống từ 30 đến 60 ngày trong điều kiện nhiệt độ dao động từ 15 đến 200 độ C. Tuy nhiên, khi tiếp xúc với nhiệt độ trên 560 độ C hoặc bị tác động bởi các dung dịch diệt khuẩn, virus sẽ bị tiêu diệt.

Quai bị ở nữ có khả năng lây lan rất nhanh trong cộng đồng thông qua đường hô hấp. Khi người khỏe mạnh tiếp xúc với dịch tiết mũi họng chứa virus từ người bệnh lúc nói chuyện, ho, hắt hơi hay khạc nhổ, nguy cơ lây nhiễm rất cao. Đặc biệt, thời điểm dễ lây truyền nhất là trong vòng 2 ngày trước khi bệnh nhân biểu hiện triệu chứng và kéo dài đến 5 ngày sau khi các triệu chứng đã hết.

Đường lây bệnh quai bị ở phụ nữ

Con người được xác định là ổ chứa và cũng là nguồn lây truyền chính của bệnh quai bị ở phụ nữ. Virus gây bệnh có khả năng lây lan nhanh chóng từ người này sang người khác thông qua đường hô hấp. Khi người bệnh ho, hắt hơi, khạc nhổ hoặc nói chuyện, các giọt dịch tiết chứa virus sẽ phát tán trong không khí và người lành có thể vô tình hít phải, từ đó nhiễm bệnh.

Sau khi xâm nhập vào cơ thể qua niêm mạc mũi họng, virus gây quai bị ở nữ sẽ bám chặt vào lớp biểu mô đường hô hấp trên, sau đó theo đường máu di chuyển đến các cơ quan nội tạng khác để tiếp tục phát triển và gây tổn thương. Đây chính là cơ chế lây nhiễm chủ yếu và phổ biến nhất của bệnh.

Biện pháp phòng ngừa quai bị ở nữ

Phòng ngừa bệnh quai bị ở phụ nữ là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe và ngăn ngừa sự lây lan của virus trong cộng đồng. Dưới đây là một số biện pháp phòng ngừa:

Tiêm phòng quai bị

Biện pháp phòng ngừa bệnh quai bị ở nữ hiệu quả nhất hiện nay là tiêm vaccine MMR (sởi – quai bị – rubella). Loại vaccine này thường được tiêm cho trẻ trong độ tuổi từ 12 đến 18 tháng và tiêm nhắc lại khi trẻ được 4 đến 6 tuổi. Việc tiêm phòng không chỉ giúp cơ thể sản sinh kháng thể chống lại virus quai bị mà còn góp phần ngăn chặn nguy cơ bùng phát dịch bệnh trong cộng đồng. Đối với phụ nữ, đặc biệt là những người có ý định mang thai, việc tiêm phòng đầy đủ là rất cần thiết để ngừa bệnh quai bị ở nữ một cách chủ động.

Tăng cường sức đề kháng

Ngoài việc tiêm vaccine, tăng cường sức đề kháng đóng vai trò rất quan trọng trong việc bảo vệ cơ thể khỏi bệnh quai bị ở phụ nữ. Một hệ miễn dịch khỏe mạnh sẽ giúp cơ thể chống chọi tốt hơn với sự tấn công của virus gây bệnh. Để làm được điều này, cần duy trì chế độ ăn uống cân bằng, bổ sung đầy đủ các loại vitamin A, C, E cùng các khoáng chất như kẽm, selen. Bên cạnh đó, thường xuyên luyện tập thể dục, nghỉ ngơi hợp lý và giữ tinh thần lạc quan cũng giúp cơ thể khỏe mạnh, hạn chế nguy cơ mắc quai bị.

Đeo khẩu trang trước khi ra ngoài, rửa tay thường xuyên

Vì quai bị ở nữ chủ yếu lây truyền qua đường hô hấp thông qua tiếp xúc với nước bọt hoặc dịch tiết mũi họng từ người bệnh, việc tuân thủ các biện pháp vệ sinh cá nhân là điều vô cùng quan trọng. Cụ thể, nên đeo khẩu trang khi ra ngoài, đặc biệt tại nơi đông người hoặc trong mùa dịch. Đồng thời, cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với bề mặt công cộng. Những hành động đơn giản này có thể làm giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm virus quai bị.

Các giai đoạn phát triển bệnh quai bị ở phụ nữ

Bệnh quai bị ở phụ nữ trải qua nhiều giai đoạn phát triển khác nhau. Dưới đây là các giai đoạn:

Giai đoạn 1: Ủ bệnh

Giai đoạn ủ bệnh của bệnh quai bị ở phụ nữ thường kéo dài từ 12 đến 25 tuần, với thời gian trung bình là khoảng 16-18 ngày. Trong giai đoạn này, bệnh nhân hầu như không có triệu chứng rõ rệt hoặc các triệu chứng rất mơ hồ. Chính vì vậy, bệnh rất dễ lây lan sang người khác khi không có biện pháp phòng ngừa kịp thời, vì mầm bệnh vẫn có thể truyền đi mà không ai biết. Mặc dù các dấu hiệu chưa xuất hiện, nhưng mầm bệnh đã bắt đầu tác động đến cơ thể và có thể gây ra những triệu chứng sau này nếu không được phát hiện sớm.

Giai đoạn 2: Khởi phát

Giai đoạn khởi phát của bệnh quai bị ở nữ thường diễn ra trong khoảng 1 đến 3 ngày. Triệu chứng đầu tiên mà người bệnh thường gặp phải là đau nhức ở hai bên tai, đặc biệt là ở khu vực trước ống tai, lan ra xung quanh tai. Mức độ đau có thể khác nhau giữa các cá nhân, khiến cho người bệnh cảm thấy rất khó khăn trong việc ăn uống và giao tiếp.

Bên cạnh triệu chứng đau tai, người bệnh còn gặp phải một số triệu chứng toàn thân như sốt cao, mệt mỏi, uể oải, và đau đầu. Đặc biệt, các cơn đau cũng có thể lan tỏa ra các khu vực xung quanh khớp thái dương hàm, góc dưới xương hàm, hoặc mỏm xương chũm. Những dấu hiệu này báo hiệu bệnh quai bị ở nữ bắt đầu chuyển sang giai đoạn rõ rệt hơn.

Giai đoạn 3: Toàn phát

Giai đoạn toàn phát của bệnh quai bị ở phụ nữ thường kéo dài khoảng một tuần. Tại thời điểm này, các triệu chứng sưng đau ở tuyến nước bọt (tuyến mang tai) trở nên rõ rệt và có thể sưng tấy một hoặc cả hai bên tuyến này. Tuy nhiên, tình trạng sưng sẽ không xảy ra đồng thời mà thay phiên nhau giữa hai bên tuyến. Một bên tuyến nước bọt sẽ bắt đầu sưng trước, sau đó giảm dần khi bên còn lại bắt đầu sưng.

Ngoài những triệu chứng sưng tấy này, bệnh nhân còn có thể gặp phải những dấu hiệu toàn thân nghiêm trọng hơn như sốt cao, mệt mỏi, uể oải, đau nhức toàn thân, và hạch góc hàm hoặc trước tai sưng đau, làm cho người bệnh gặp khó khăn trong việc ăn uống. Thăm khám bác sĩ có thể phát hiện thêm triệu chứng viêm họng. Đối với trẻ em, đôi khi còn xuất hiện triệu chứng chảy máu cam, làm tình trạng bệnh thêm nghiêm trọng.

Giai đoạn 4: Hồi phục

Giai đoạn hồi phục của bệnh quai bị ở nữ thường kéo dài từ 1 đến 2 tuần. Người bệnh bắt đầu dần hết sốt, các triệu chứng sưng đau ở tuyến mang tai giảm đi rõ rệt, và tình trạng sưng tấy giảm xuống. Cơ thể người bệnh sẽ dần phục hồi, sức khỏe trở lại bình thường sau một khoảng thời gian ngắn. Mặc dù bệnh quai bị ở phụ nữ có thể gây ra những khó chịu trong quá trình phát triển, nhưng nếu được chăm sóc đúng cách và điều trị kịp thời, người bệnh sẽ phục hồi hoàn toàn và không để lại di chứng nghiêm trọng.

Điều trị quai bị ở nữ như thế nào?

Hiện nay, bệnh quai bị ở nữ chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Các phương pháp điều trị chủ yếu tập trung vào việc giảm nhẹ các triệu chứng cho đến khi nhiễm trùng tự khỏi, đồng thời kết hợp chăm sóc bệnh nhân để phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra. Điều này đòi hỏi sự can thiệp kịp thời và chăm sóc cẩn thận từ bác sĩ và người thân:

Đầu tiên, ngay khi có triệu chứng sốt, mệt mỏi, uể oải, hoặc đau sưng ở vùng tuyến nước bọt (tuyến mang tai), người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế để được bác sĩ kiểm tra và chẩn đoán chính xác. Một số bệnh lý gây viêm tuyến nước bọt không phải lúc nào cũng do virus quai bị ở nữ gây ra, mà có thể là do các tác nhân vi khuẩn hoặc virus khác. Vì vậy, việc đến gặp bác sĩ ngay khi xuất hiện các triệu chứng đầu tiên là rất quan trọng để xác định đúng bệnh và áp dụng phác đồ điều trị thích hợp.

Đối với các triệu chứng sốt hay đau nhức vùng tuyến nước bọt, người bệnh có thể sử dụng các loại thuốc hạ sốt và giảm đau theo chỉ định của bác sĩ điều trị. Tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc kháng sinh hay bất kỳ phương pháp điều trị nào khi chưa có chỉ định cụ thể từ bác sĩ. Việc tự ý sử dụng thuốc có thể dẫn đến những hậu quả không lường trước được, đặc biệt trong trường hợp bệnh quai bị ở phụ nữ.

Sốt có thể dẫn đến mất nước do quá trình trao đổi chất liên tục trong cơ thể. Do đó, người bệnh cần tăng cường uống nước để bù lại lượng nước và các chất điện giải đã mất, có thể sử dụng Oresol để quá trình bổ sung đạt hiệu quả nhanh hơn. Đây là một biện pháp rất hữu ích để duy trì sự cân bằng nước trong cơ thể, giúp hỗ trợ quá trình phục hồi của người bệnh.

Ngoài ra, người bệnh cũng có thể áp dụng phương pháp chườm mát để giảm bớt các triệu chứng đau nhức ở hai bên mang tai. Đây là một cách đơn giản và hiệu quả giúp làm dịu các cơn đau và giảm cảm giác khó chịu.

Triệu chứng đau nhức tuyến nước bọt hai bên tai có thể khiến người bệnh gặp khó khăn trong việc giao tiếp và ăn uống hàng ngày. Vì vậy, người chăm sóc bệnh nhân cần chú ý chế biến các món ăn lỏng, mềm, dễ ăn và dễ tiêu hóa như cháo, canh, soup. Hạn chế các thực phẩm cứng hoặc các món ăn có gia vị cay, nóng hoặc chua, vì chúng có thể làm tăng cảm giác khó chịu đối với người mắc bệnh quai bị ở nữ.

Trong quá trình điều trị bệnh, người bệnh cần hạn chế đến những nơi đông người để tránh lây nhiễm cho những người khác. Đồng thời, tránh căng thẳng, lo âu và các hoạt động mạnh để giảm đau. Ngủ đủ giấc cũng rất quan trọng, vì cơ thể sẽ phục hồi và tiến hành quá trình trao đổi chất cũng như loại bỏ độc tố trong khi ngủ.

Đặc biệt, đối với bệnh nhân nữ nếu có biến chứng sưng viêm buồng trứng, cần đến các cơ sở y tế để được bác sĩ theo dõi chặt chẽ, tránh để lại những di chứng đáng tiếc như viêm nhiễm kéo dài, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản trong tương lai.

Biến chứng quai bị ở nữ​

Mặc dù bệnh quai bị ở nữ thường có diễn biến lành tính, nhưng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển nặng và gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Các biến chứng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn có thể đe dọa đến tính mạng nếu không được xử lý đúng cách.

• Biến chứng viêm buồng trứng là một trong những tác hại nghiêm trọng của bệnh quai bị ở nữ. Nó xảy ra khi tình trạng viêm phúc mạc hoặc viêm quanh tử cung lan rộng, gây tổn thương đến các cơ quan sinh sản. Tuy nhiên, biến chứng này có tỷ lệ khá thấp, chỉ chiếm khoảng 7% ở phụ nữ sau tuổi dậy thì. Trong một số trường hợp, bệnh nhân còn có thể gặp phải viêm mô vú (viêm vú), làm tăng sự khó chịu và kéo dài thời gian điều trị.
• Bệnh quai bị ở phụ nữ, đặc biệt là ở thai phụ, có thể gây ra những nguy cơ nghiêm trọng đối với thai kỳ. Nếu người mẹ mắc bệnh quai bị trong tam cá nguyệt thứ nhất, khả năng gây sinh non hoặc sảy thai sẽ tăng cao. Đây là một trong những biến chứng nguy hiểm, đặc biệt cần chú ý đối với phụ nữ mang thai.

Ngoài ra, bệnh quai bị ở nữ cũng có thể gây ra một số biến chứng nghiêm trọng khác như viêm não, viêm màng não, viêm cơ tim, viêm tụy cấp tính và giảm lượng bạch cầu. Mặc dù tỷ lệ mắc các biến chứng này rất thấp, nhưng chúng lại có khả năng gây tổn thương nghiêm trọng đến sức khỏe và có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng của người bệnh. Các chuyên gia y tế nhấn mạnh rằng, các biến chứng này của bệnh quai bị ở nữ là rất khó kiểm soát và cần được can thiệp y tế kịp thời để tránh những hậu quả đáng tiếc.

Bệnh quai bị ở nữ hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu được chẩn đoán sớm và tuân thủ theo chỉ định điều trị từ chuyên gia. Đừng để sự thiếu hiểu biết khiến bạn gặp biến chứng không đáng có, nhất là trong giai đoạn mang thai hoặc chuẩn bị sinh con. Nếu bạn đang cần lời khuyên từ chuyên gia, hãy liên hệ ngay Hotline 0977.386.009 – đội ngũ tư vấn của SFEMME luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn.